Đồ ám màu nghệ, ớt, cà ri: 3 cách xử lý đúng

Trả lời ngắn: Đồ ám màu nghệ, ớt, cà ri là vấn đề của vật liệu chứ không phải của máy. Nhựa có vi lỗ trên bề mặt nên sắc tố ngấm vào và không rửa ra được; sứ tráng men và thuỷ tinh thì bề mặt kín nên rửa sạch dễ. Ba cách xử lý: rửa ngay khi còn ấm, phơi nắng (tia cực tím phân huỷ sắc tố), và đổi sang đồ thuỷ tinh cho những món nhiều màu. Lưu ý ngược đời: chu trình nóng đôi khi làm màu ăn sâu hơn.

Vì sao nhựa ám màu còn sứ thì không

Sắc tố trong nghệ, ớt và cà ri tan trong dầu chứ không tan trong nước. Chúng đi cùng dầu và bám lên bề mặt.

Bề mặt sứ tráng men và thuỷ tinh là lớp thuỷ tinh liền, không có lỗ. Sắc tố nằm trên bề mặt và bị chất tẩy cuốn đi.

Bề mặt nhựa có vi lỗ: quá nhỏ để nhìn thấy nhưng đủ lớn để sắc tố lọt vào. Một khi đã vào trong lỗ, tia nước không tới được.

Vì sao chu trình nóng làm màu ăn sâu hơn

Đây là điều ngược với trực giác. Nhiệt làm nhựa nở ra, các vi lỗ mở rộng, và sắc tố lọt vào sâu hơn. Khi nguội, lỗ co lại và giữ sắc tố bên trong.

Vì vậy với đồ ám màu bằng nhựa, chạy Intensive không giúp mà còn hại. Chế độ nhẹ và rửa sớm mới là hướng đúng.

Đồ ám màu, cách 1: rửa ngay khi còn ấm

Sắc tố cần thời gian để ngấm vào vi lỗ. Rửa trong vòng 15–30 phút sau khi dùng thì phần lớn sắc tố còn nằm trên bề mặt.

1. Gạt hết thức ăn thừa.
2. Rửa nhanh dưới vòi nước ấm với một chút nước rửa chén.
3. Rồi mới cho vào máy để rửa kỹ.

Đây là cách hiệu quả nhất và cũng đơn giản nhất, nhưng đòi hỏi làm ngay, không để tới cuối bữa.

Đồ ám màu, cách 2: phơi nắng

Tia cực tím phân huỷ nhiều loại sắc tố hữu cơ, gồm cả curcumin trong nghệ và capsanthin trong ớt.

1. Rửa sạch hộp và để ráo.
2. Phơi ngoài nắng 3–5 giờ, mặt ám màu hướng lên.
3. Lặp lại vài ngày nếu màu đậm.

Cách này thật sự hiệu quả với vết nghệ và cà ri, và không tốn gì. Nhược điểm: nắng gắt lâu ngày cũng làm nhựa giòn, đừng phơi hàng tuần liền.

Đồ ám màu, cách 3: đổi vật liệu

Nếu nhà hay nấu cà ri, kho nghệ hoặc làm món có ớt bột, chuyển hộp đựng sang thuỷ tinh là cách xử lý dứt điểm, thay vì chiến đấu với đồ ám màu mỗi tuần.

Đồ ám màu bằng inox

Inox ít ám màu hơn nhựa nhiều, nhưng không miễn nhiễm. Nghệ và cà ri có thể để lại vệt vàng nhạt trên inox, nhất là ở chỗ có vết xước.

Cách xử lý: hồ baking soda bôi lên vết, để 15 phút, chà nhẹ bằng khăn mềm theo chiều vân inox, rồi rửa lại. Đừng dùng bùi nhùi kim loại.

Những cách không nên thử

• Chà bằng bùi nhùi kim loại. Nó tạo thêm vi xước, và lần sau màu bám nhanh hơn.
• Ngâm thuốc tẩy. Có làm nhạt màu, nhưng cũng làm nhựa giòn và có thể để lại dư lượng.
• Chạy Intensive nhiều lần với hy vọng màu bong ra. Càng nóng càng sâu.

Đồ ám màu có an toàn không

Vết màu từ nghệ, ớt hay cà ri trên hộp nhựa sạch là vấn đề thẩm mỹ, không phải vấn đề an toàn, sắc tố thực phẩm không độc.

Điều đáng lưu ý là khác: vi lỗ đã mở rộng có thể giữ lại cả vi khuẩn, không riêng sắc tố. Hộp nhựa ám màu nặng và có vết xước thì nên chuyển sang đựng đồ khô.

Các món hay gây ám màu ở bếp Việt

• Cà ri, bò kho: nghệ và điều màu.
• Ớt bột, sa tế: capsanthin bám rất chắc.
• Nước màu, nước hàng: đường caramen.
• Sốt cà chua: lycopene.

Với bốn nhóm này, thói quen đơn giản nhất là dùng bát thuỷ tinh để đựng và để nguội, rồi mới chuyển sang hộp nhựa nếu cần cất tủ lạnh.

Nguồn tham khảo

• Wikipedia: Curcumin: sắc tố trong nghệ
• Wikipedia: Photodegradation: phân huỷ sắc tố bằng ánh sáng