Bát đĩa hoa văn và viền vàng: 2 cách nhận biết an toàn
Hoa văn nung dưới men thì an toàn. Vẽ trên men và viền kim loại thì mất dần, cách nhận biết bằng đầu ngón tay.
Trả lời ngắn: Bát đĩa hoa văn rửa máy được hay không phụ thuộc vào việc hoa văn nằm dưới men hay trên men. Hoa văn nung chìm dưới lớp men thì an toàn, men bảo vệ nó. Hoa văn vẽ trên men thì mất dần. Hai cách nhận biết: sờ bằng đầu ngón tay (gờ nổi lên là trên men) và soi nghiêng ra ánh sáng. Riêng viền vàng bạc thì không có ngoại lệ: chúng luôn nằm trên men.
Dưới men và trên men, khác biệt quyết định
Trong sản xuất gốm sứ, hoa văn có thể được đặt ở hai vị trí:
| Dưới men | Trên men | |
|---|---|---|
| Quy trình | Vẽ rồi phủ men, nung ở nhiệt cao | Nung men trước, in hoa văn sau ở nhiệt thấp |
| Sờ tay | Phẳng lì | Có gờ nổi nhẹ |
| Độ bền | Bằng tuổi cái bát | Mất dần khi rửa nhiều |
| Rửa máy | An toàn | Không nên |
| Chi phí sản xuất | Cao hơn | Rẻ hơn |
Nói cách khác, hoa văn dưới men được lớp thuỷ tinh men bảo vệ; hoa văn trên men thì tiếp xúc trực tiếp với chất tẩy và tia nước.
Cách nhận biết 1. Sờ bằng đầu ngón tay
Đây là cách nhanh nhất và chính xác trong phần lớn trường hợp.
- Rửa sạch và lau khô một chiếc trong bộ.
- Nhắm mắt, lướt nhẹ đầu ngón tay qua vùng có hoa văn.
- Sờ thấy gờ nổi lên hoặc chuyển bề mặt, hoa văn nằm trên men.
- Sờ thấy phẳng lì, không phân biệt được vùng có và không có hoa văn, nung dưới men.
Nhắm mắt giúp tập trung vào cảm giác thay vì bị mắt đánh lừa.
Cách nhận biết 2. Soi nghiêng ra ánh sáng
Cầm bát nghiêng dưới đèn hoặc ánh sáng cửa sổ, nhìn phản chiếu trên bề mặt.
Hoa văn dưới men: ánh sáng phản chiếu liền mạch qua cả vùng có và không có hoa văn. Hoa văn trên men: vùng có hoa văn phản chiếu khác đi, mờ hơn hoặc bóng hơn phần men trơn.
Viền vàng và viền bạc, không có ngoại lệ
Viền kim loại luôn được phủ sau khi nung men, ở nhiệt độ thấp. Không có cách nào nung vàng chìm dưới men mà giữ được màu.
Vì vậy mọi bát đĩa hoa văn có viền vàng, viền bạc hay hoạ tiết kim loại đều nên rửa tay. Chất tẩy kiềm bào mòn lớp kim loại mỏng đó, và quá trình này không đảo ngược được.
Ngoài ra, viền kim loại còn phản ứng trong lò vi sóng, nên bộ đồ ăn có viền vàng vốn đã hạn chế nhiều mặt.
Bát đĩa men rạn và men thủ công
Bát đĩa men rạn (kiểu Bát Tràng) và đồ gốm thủ công có lớp men không hoàn toàn kín. Nước và chất tẩy có thể thấm vào các đường rạn.
Hậu quả: đường rạn ngả màu sẫm dần, và trong trường hợp gốm nung nhiệt thấp, nước ngấm vào cốt gốm làm bát nặng hơn và dễ nứt.
Đồ gốm thủ công nên rửa tay, dù không có hoa văn nào.
Bảng tra nhanh
| Loại | Rửa máy | Cách kiểm |
|---|---|---|
| Sứ trắng trơn | Được | Không cần kiểm |
| Hoa văn nung dưới men | Được | Sờ thấy phẳng |
| Hoa văn in trên men | Không nên | Sờ thấy gờ |
| Viền vàng, viền bạc | Không | Nhìn là biết |
| Men rạn, gốm thủ công | Không nên | Nhìn đường rạn |
| Sứ xương (bone china) | Tuỳ hãng | Đọc nhãn dưới đáy |
Nếu vẫn muốn rửa máy bát đĩa hoa văn trên men
- Chọn chu trình nhẹ, nhiệt dưới 50 °C (Eco hoặc Glass).
- Dùng viên rửa không chứa Clo. Clo là tác nhân bào mòn mạnh nhất với hoa văn trên men.
- Xếp ở giá trên, nơi áp lực nước nhẹ hơn.
- Đừng để chạm vào món kim loại.
Bốn việc này làm chậm quá trình chứ không dừng được nó. Bộ đồ ăn đẹp dùng vào dịp đặc biệt thì rửa tay vẫn là lựa chọn đúng.
Bát đĩa hoa văn mua ở đâu thì rửa máy được
Bát đĩa hoa văn sản xuất công nghiệp của các hãng lớn gần như luôn nung dưới men, vì quy trình của họ nung một lần ở nhiệt cao, và hoa văn trên men sẽ cháy mất.
Ngược lại, bát đĩa hoa văn in thủ công, đồ quà tặng in logo, đồ mua theo lô rẻ thường in sau khi nung men. Đây là nhóm cần kiểm bằng đầu ngón tay trước khi cho vào máy.
Một dấu hiệu gián tiếp: nếu dưới đáy có ghi dishwasher safe hoặc microwave safe thì gần như chắc chắn hoa văn nằm dưới men.
Dấu hiệu hoa văn đang mất
So sánh một chiếc hay dùng với một chiếc ít dùng trong cùng bộ. Nếu thấy chiếc hay dùng nhạt màu hơn, hoa văn mờ ở rìa, hoặc viền vàng đã ngả xám thì quá trình đã bắt đầu.
Lúc đó chuyển sang rửa tay để giữ những chiếc còn lại.
