Đồ thuỷ tinh và pha lê rửa máy: 4 điều cần biết
Thuỷ tinh thường thì được. Pha lê chì thì không, và ăn mòn thuỷ tinh là hỏng vĩnh viễn.
Trả lời ngắn: Đồ thuỷ tinh thường rửa máy được và rửa rất sạch. Nhưng có bốn điều cần biết: pha lê chì thì không (chì phản ứng với chất tẩy kiềm), ăn mòn thuỷ tinh là hỏng vĩnh viễn (không tẩy lại được), xếp ở giá trên và dùng chế độ Glass nếu máy có, và ly thành mỏng cần khoảng cách: hai chiếc chạm nhau khi rung là sứt miệng.
Điều 1: Phân biệt thuỷ tinh và pha lê chì
Thuỷ tinh thường là hỗn hợp silic, natri và canxi. Pha lê chì có thêm oxit chì, nó cho độ trong, độ nặng và tiếng ngân đặc trưng, nhưng cũng làm vật liệu mềm hơn và phản ứng với chất tẩy kiềm.
| Dấu hiệu | Thuỷ tinh thường | Pha lê chì |
|---|---|---|
| Cầm lên | Nhẹ | Nặng tay rõ rệt |
| Gõ nhẹ | Tiếng cụt | Tiếng ngân dài |
| Soi ánh sáng | Trong bình thường | Lấp lánh, tán sắc |
| Rửa máy | Được | Không nên |
Nếu không chắc, cứ coi là pha lê và rửa tay. Một bộ ly pha lê hỏng thì không có cách nào phục hồi.
Điều 2: Ăn mòn thuỷ tinh là hỏng vĩnh viễn
Đây là điều quan trọng nhất trong bài. Có hai kiểu đồ thuỷ tinh bị mờ, và chỉ một kiểu chữa được:
- Cặn vôi bám ngoài: do nước cứng. Ngâm giấm là hết, và phòng được bằng muối cùng nước làm bóng.
- Ăn mòn bề mặt: bề mặt thuỷ tinh bị hoà tan ở cấp vi mô. Không tẩy lại được, không phục hồi được.
Cách phân biệt: lau một vùng nhỏ bằng khăn thấm giấm. Trong hẳn ra thì là cặn vôi; vẫn mờ y nguyên thì là ăn mòn.
Ăn mòn thuỷ tinh do ba yếu tố cộng lại: nước quá mềm, nhiệt độ cao lặp lại, và chất tẩy kiềm mạnh. Nó tích luỹ qua hàng trăm chu trình nên khi phát hiện thì cả bộ ly đã hỏng.
Điều 3: Xếp ở giá trên, chế độ Glass
Giá trên có áp lực nước nhẹ hơn và nhiệt thấp hơn, hai điều kiện tốt cho đồ thuỷ tinh. Không bao giờ xếp ly ở giá dưới trừ khi máy có giá chuyên dụng.
Nhiều máy có chế độ Glass hoặc Delicate: nhiệt độ dưới 50 °C, áp lực giảm. Nếu hay rửa ly thuỷ tinh, dùng chế độ này thay vì Auto.
Máy không có chế độ Glass thì chọn Eco, nhiệt thấp nhất trong các chương trình thường.
Điều 4: Ly thành mỏng cần khoảng cách
Tia nước làm ly rung nhẹ. Hai chiếc ly chạm nhau khi rung là sứt miệng, và vết sứt trên miệng ly làm nó không dùng được nữa.
- Xếp mỗi ly một khe, không nhồi.
- Dùng nan gập hoặc giá đỡ chân ly nếu máy có.
- Ly chân cao thì đặt nghiêng vào nan chứ đừng để đứng tự do.
- Không để ly chạm vào món kim loại, va chạm mạnh hơn nhiều so với ly chạm ly.
Cách phòng ăn mòn cho đồ thuỷ tinh
- Đừng chỉnh mức làm mềm nước cao hơn độ cứng thật. Nước quá mềm đẩy nhanh ăn mòn.
- Dùng viên rửa không chứa Clo và đúng liều, đừng dùng gấp đôi.
- Chọn chu trình nhiệt thấp cho lần rửa nhiều ly.
- Lấy ly ra sau khi đã nguội bớt: tránh sốc nhiệt.
Bốn việc này không tốn thêm gì, và chúng kéo dài tuổi thọ bộ ly đáng kể.
Bình, lọ, chai thuỷ tinh
Chai và bình cổ hẹp là trường hợp đặc biệt: tia nước khó vào trong, và nước khó thoát ra khi lấy ra.
| Món | Rửa máy | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bình thuỷ tinh miệng rộng | Được | Úp xuống, giá trên |
| Chai cổ hẹp | Kém hiệu quả | Nên rửa tay bằng cọ chai |
| Lọ đựng gia vị | Được | Bỏ nắp kim loại ra trước |
| Bình giữ nhiệt hai lớp | Không | Nước lọt vào giữa hai lớp |
Dòng cuối là lỗi hay gặp: bình giữ nhiệt có lớp chân không giữa hai thành. Nước lọt vào đó là bình mất khả năng giữ nhiệt vĩnh viễn.
Đồ thuỷ tinh có hoa văn và viền vàng
Ly in hoa văn hoặc có viền vàng bạc là trường hợp riêng. Lớp trang trí nằm trên bề mặt thuỷ tinh chứ không nung chìm vào, nên chất tẩy kiềm bào mòn nó dần.
Cách kiểm nhanh: lướt đầu ngón tay qua hoa văn. Sờ thấy gờ nổi lên thì lớp trang trí nằm trên bề mặt, nên rửa tay. Sờ thấy phẳng lì thì hoa văn đã nung chìm, rửa máy được.
Viền kim loại thì không có ngoại lệ: vàng và bạc đều mất dần trong máy, và đó là quá trình một chiều.
Đồ thuỷ tinh chịu nhiệt dùng trong lò
Khay và tô thuỷ tinh chịu nhiệt loại dùng được trong lò nướng thì rửa máy rất tốt, chúng được thiết kế để chịu sốc nhiệt lớn hơn nhiều so với trong máy rửa bát.
Chỉ lưu ý: khay lớn dựng dọc có thể chia đôi khoang và chặn nước tới nửa bên kia. Đặt nằm nghiêng ở giá dưới, sát một bên.
Câu hỏi thường gặp
Đồ thuỷ tinh có rửa máy được không?
Thuỷ tinh thường rửa máy được và rửa rất sạch. Nhưng pha lê chì thì không, vì chì phản ứng với chất tẩy kiềm và làm vật liệu mềm hơn.
Phân biệt thuỷ tinh thường và pha lê chì thế nào?
Pha lê chì cầm nặng tay rõ rệt, gõ nhẹ có tiếng ngân dài, soi ánh sáng thì lấp lánh tán sắc. Thuỷ tinh thường nhẹ hơn, tiếng gõ cụt, độ trong bình thường.
Ly thuỷ tinh bị ăn mòn có cứu được không?
Không. Ăn mòn thuỷ tinh là hỏng vĩnh viễn, không tẩy lại được, vì bề mặt ly đã bị bào chứ không phải bám cặn. Phòng bằng cách xếp giá trên, dùng chế độ Glass nếu có, và để ly không chạm nhau.
