Nước cứng là gì? 3 hậu quả với máy rửa bát
Canxi và magie hoà tan trong nước máy. Đun lên 60 °C là chúng kết tủa, và bám vào đúng những chỗ đắt tiền nhất của máy.
Trả lời ngắn: Nước cứng là nước chứa nhiều canxi và magie hoà tan. Ở nhiệt độ thường chúng vô hại, nhưng khi máy rửa bát đun nước lên 60–70 °C thì hai khoáng này mất khả năng hoà tan và kết tủa thành lớp trắng cứng bám vào thành khoang, thanh gia nhiệt, ống phun và cả bát đĩa. Độ cứng đo bằng °dH; từ khoảng 8 °dH trở lên là máy rửa bát cần muối làm mềm nước.
Nước cứng là gì, nói cho gọn
Nước mưa gần như không có khoáng. Nhưng nước mưa ngấm xuống đất, chảy qua tầng đá vôi và trầm tích, rồi hoà tan dần canxi và magie trên đường đi. Tới lúc bơm lên vòi nhà bạn, nó mang theo lượng khoáng đó.
Lượng khoáng ấy chính là độ cứng. Nước càng đi qua nhiều đá vôi thì càng cứng. Đây là lý do độ cứng khác nhau rõ rệt giữa các vùng, thậm chí giữa hai quận trong cùng một thành phố.
Cần nói ngay một điều để khỏi lo: nước cứng không độc. Canxi và magie là khoáng chất cơ thể cần. Vấn đề của nước cứng là vấn đề kỹ thuật, nó phá thiết bị đun nước, chứ không phá sức khoẻ.
Đơn vị đo: °dH và những cách ghi khác
Ở châu Âu và trên sách hướng dẫn máy rửa bát, độ cứng thường ghi bằng °dH: độ Đức. Một số máy dùng ppm hoặc mmol/l. Quy đổi nhanh:
| Đơn vị | Quy đổi | Hay gặp ở đâu |
|---|---|---|
| 1 °dH | ≈ 17,8 ppm CaCO₃ | Sách hướng dẫn máy rửa bát |
| 1 °fH (Pháp) | ≈ 0,56 °dH | Máy của hãng Pháp |
| 1 mmol/l | ≈ 5,6 °dH | Kết quả xét nghiệm nước |
| 100 ppm | ≈ 5,6 °dH | Que thử bán sẵn |
Khi chỉnh mức làm mềm trên máy, luôn quy về đúng đơn vị mà sách hướng dẫn của máy dùng. Nhầm đơn vị là chỉnh sai vài bậc, hoặc vẫn còn cặn, hoặc tốn muối vô ích.
Nước cứng làm gì trong máy rửa bát
Ba hậu quả, xếp theo thứ tự bạn sẽ nhìn thấy chúng.
1. Vệt trắng trên bát đĩa
Đây là dấu hiệu đầu tiên và dễ thấy nhất. Nước đọng lại trên bát bay hơi đi, khoáng trong giọt nước ở lại thành vòng trắng. Ly thuỷ tinh là nơi lộ rõ nhất, soi ngược sáng sẽ thấy mờ đục, lau khăn khô không hết.
2. Viên rửa mất hiệu lực
Canxi và magie phản ứng với chất hoạt động bề mặt trong viên rửa. Một phần viên rửa bị tiêu vào việc trung hoà khoáng thay vì đánh dầu mỡ. Kết quả là bát vừa không sạch bằng, vừa đọng vệt, dù bạn dùng đúng liều.
3. Cặn bám vào linh kiện
Đây là hậu quả đắt nhất và lâu mới lộ. Lớp cặn phủ lên thanh gia nhiệt làm giảm truyền nhiệt: máy phải đun lâu hơn, tốn điện hơn, và chu trình kéo dài. Cặn bít lỗ cánh phun thì tia nước yếu đi, bát ở góc xa không được rửa tới.
Máy rửa bát đối phó với nước cứng bằng cách nào
Gần như mọi máy rửa bát đều có sẵn một hệ làm mềm nước tích hợp: một khối hạt nhựa trao đổi ion nằm trong máy. Nước cứng đi qua khối hạt này trước khi được bơm đi rửa; hạt nhựa giữ canxi và magie lại và nhả natri ra thay thế.
Nhưng hạt nhựa có giới hạn. Sau một số chu trình, chúng bão hoà khoáng và ngừng làm việc. Lúc đó máy cần nước muối bão hoà chảy qua để đẩy khoáng ra ngoài theo đường thải, đó chính là việc của muối chuyên dụng.
Nói cách khác: máy có sẵn công cụ chống nước cứng, nhưng công cụ đó chỉ chạy khi còn muối. Ngăn muối rỗng thì hệ làm mềm đứng im, và nước cứng đi thẳng vào khoang rửa, dù máy vẫn chạy bình thường, không báo lỗi gì.
Ba việc phải làm khi nhà dùng nước cứng
- Đo độ cứng. Que thử vài chục nghìn cho con số bằng °dH. Không biết số thì không chỉnh máy đúng được.
- Chỉnh mức làm mềm trong cài đặt máy cho khớp con số vừa đo. Chỉnh thấp quá thì cặn vẫn đóng; chỉnh cao quá thì tốn muối mà không thêm lợi ích.
- Đổ muối và giữ ngăn muối không bao giờ cạn. Kiểm mỗi tháng một lần, đừng đợi đèn báo, lúc đèn sáng thì hệ làm mềm đã yếu một thời gian rồi.
Ba việc này là bộ ba không tách rời. Làm hai bỏ một thì kết quả vẫn hụt: đổ muối mà chỉnh sai mức thì muối tiêu nhanh mà cặn vẫn còn.
Nước cứng và nước có mùi clo, đừng nhầm
Hai chuyện khác nhau hoàn toàn. Clo là chất khử trùng mà nhà máy nước cho vào, bay hơi hết khi đun nóng và không để lại cặn. Nước cứng thì ngược lại: không mùi, không vị, nhưng đun nóng là kết tủa.
Bộ lọc than hoạt tính khử được mùi clo nhưng không làm mềm nước. Nhiều người lắp lọc đầu nguồn rồi bỏ muối máy rửa bát, và mấy tháng sau lại thấy vệt trắng quay lại.
Câu hỏi hay gặp về nước cứng
Nước cứng có uống được không?
Được. Canxi và magie trong nước cứng là khoáng chất bình thường. Tổ chức Y tế Thế giới không đặt ngưỡng độ cứng vì lý do sức khoẻ. Vấn đề của nước cứng nằm ở thiết bị chứ không ở người dùng.
Đun sôi có làm mềm nước không?
Có một phần, với loại độ cứng tạm thời (bicarbonat), đó chính là lớp cặn trắng đóng dưới đáy ấm siêu tốc. Nhưng độ cứng vĩnh cửu (sunfat, clorua) thì đun sôi không xử lý được. Và trong máy rửa bát, cặn đó bám lên thanh gia nhiệt chứ không biến mất.
Máy đời mới có tự nhận biết nước cứng không?
Một số máy cao cấp có cảm biến độ đục và tự điều chỉnh chu trình, nhưng gần như không máy nào tự đo độ cứng. Mức làm mềm vẫn là thông số bạn phải đặt tay một lần khi lắp máy, và rất nhiều máy chạy suốt đời ở mức mặc định của nhà sản xuất.
Câu hỏi thường gặp
Nước cứng là gì?
Là nước chứa nhiều canxi và magie hoà tan. Ở nhiệt độ thường chúng vô hại, nhưng khi máy đun nước lên 60 tới 70 °C thì hai khoáng này mất khả năng hoà tan và kết tủa thành lớp trắng cứng bám vào thành khoang, thanh gia nhiệt, ống phun và cả bát đĩa.
Độ cứng nước đo bằng đơn vị gì?
Đo bằng °dH. Từ khoảng 8 °dH trở lên là máy rửa bát cần muối làm mềm nước.
Nước cứng có phải nước có mùi clo không?
Không, đừng nhầm hai chuyện. Clo là chất khử trùng nhà máy nước cho vào, bay hơi hết khi đun nóng và không để lại cặn. Nước cứng là chuyện khoáng hoà tan, đun nóng mới kết tủa.
